Als kind viel me een eigenaardig litteken op de bovenarm van mijn moeder op. Het was een ring van kleine deukjes rondom een groter litteken, en hoewel het me een tijdje fascineerde, vergat ik het uiteindelijk – zoals zoveel vluchtige kinderlijke curiositeiten.
Jaren later, toen ik een oudere vrouw uit de trein hielp, zag ik een soortgelijk litteken op precies dezelfde plek. Dat wekte opnieuw mijn nieuwsgierigheid. Omdat ik de vrouw niet kon vragen naar haar litteken, belde ik mijn moeder. Haar reactie? Een openbaring: ik had het antwoord al eerder gehoord. Het litteken was afkomstig van de pokkenvaccinatie.
Wat waren pokken?
Pokken was een zeer besmettelijke en vaak dodelijke virusziekte die de mensheid eeuwenlang teisterde. De ziekte werd veroorzaakt door het variolavirus en uitte zich als koorts, gevolgd door een kenmerkende huiduitslag die overging in puistjes, waardoor veel overlevenden verminkt achterbleven. Volgens de CDC stierf in de 20e eeuw naar schatting 30% van de geïnfecteerden aan pokken.
De ziekte richtte zoveel schade aan dat het een van de eerste doelen werd van een wereldwijde uitroeiingscampagne. Dankzij het wijdverbreide gebruik van het pokkenvaccin werd de ziekte in 1980 door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) wereldwijd uitgeroeid verklaard. De routinematige vaccinaties in de Verenigde Staten werden in 1972 stopgezet, omdat pokken daar al in 1952 was uitgestorven.
Waarom liet het vaccin een litteken achter?
Het pokkenvaccin was uniek in de manier waarop het werd toegediend en de effecten ervan, wat resulteerde in het kenmerkende litteken dat bij veel oudere volwassenen op de bovenarm te zien is. Zo werkte het:
Toediening met een tweepuntige naald
Het vaccin werd toegediend met een tweepuntige naald, die in de vaccinoplossing werd gedoopt. De persoon die het vaccin toedient, prikte vervolgens meerdere keren snel achter elkaar in de huid, waardoor het vaccin in de dermis terechtkwam, de laag onder de epidermis.
De reactie van het lichaam
